Advies op maat.
Ondersteuning.
Persoonlijke begeleiding.

Erwin van Meekeren: een betere samenwerking door veilige hechting

U kent het vast, dat ondanks uw goede bedoelingen het - soms al snel - misgaat in het contact met uw cliënten en er geen goede samenwerking ontstaat. Wie zijn die cliënten, wat kenmerkt hen? En wat kan u als professional doen? Deze serie artikelen, waarvan vandaag deel 3 verschijnt, zijn geschreven door Erwin van Meekeren, psychiater/psychotherapeut en schrijver van het boek Samen beslissen, ook als dat lastig lijkt. Vandaag: gehechtheid en epistemisch vertrouwen

Gehechtheidstheorie
Samenwerking is ook afhankelijk van de gehechtheid van mensen. Veilige hechting helpt daarbij, verstoringen in gehechtheid juist niet. We zijn uitgerust met een aangeboren gehechtheidssysteem. Een veilige hechting tussen kind en opvoeder(s), is noodzakelijk om later als volwassene adequaat te kunnen functioneren. Wie als kind niet veilig gehecht is geraakt, draagt de sporen daarvan mee in zijn of haar volwassen leven. Deze personen durven moeilijk te vertrouwen op anderen, of op zichzelf.
Als het mis is gegaan (vooral bij gehechtheidstrauma dat is toegebracht door de primaire gehechtheidsfiguur) kan dat dramatische gevolgen hebben, zoals een ‘chronische activatie’ van het gehechtheidssysteem, waarbij er weinig mogelijkheid tot geruststelling en (down)regulatie van emoties bestaat. We zien in de praktijk mensen die door schade en schande contact niet meer aan willen of durven gaan, en mensen die vaak bang zijn het contact te verliezen en zich willen vastklampen aan anderen. Zij kunnen hun emoties en afstand en nabijheid in relaties moeilijk adequaat reguleren.
Een kind leert zijn of haar emoties reguleren vooral in relatie met de primaire verzorgers, maar ook op volwassen leeftijd blijven andere mensen – zoals professionals – van belang voor de emotieregulatie. Professionals kunnen dus een nadrukkelijke bijdrage leveren aan het verergeren of verminderen van emotionele instabiliteit in hun spreekkamer.

Epistemisch vertrouwen
Voor het overbrengen van kennis is vertrouwen nodig. Vertrouwen dat de overgebrachte kennis betrouwbaar, bruikbaar en aannemelijk is. Epistemisch betekent betrekking hebbend op kennis. Epistemisch vertrouwen is geassocieerd met veilige hechting. Evolutionair gezien is veilige hechting dus noodzakelijk voor het overbrengen van kennis. Dus wil je als professional wat ‘overbrengen’ dan is een (minimale) vertrouwensrelatie van belang. En die is zeker niet vanzelfsprekend. Professionaliteit vereist oog hebben voor de kwetsbaarheden bij de ander, zoals diens (onveilige) hechting en (gebrekkige) vertrouwen.

Enkele praktische tips

Eerste indruk
Het is goed om u daar zeer bewust van te zijn: er is immers maar één kans op een goede eerste indruk. Het kan daarna soms niet meer goed komen of het kost de nodige energie om een slechte eerste indruk te kunnen herstellen, anders gezegd: om tot goede samenwerking te komen.

Tijd en aandacht
Begin (en eindig) op tijd, hoe punctueler, hoe beter. Loopt u uit: laat het even weten, bijvoorbeeld via een assistente, secretaresse of digitaal bord), dat helpt enorm. De cliënt voelt zich serieus genomen, ook cliënten hebben afspraken en werk. Op tijd werken vraagt om keuzes en adequate planning. En om veel behendigheid bij cliënten die moeilijk kunnen beslissen en maar vragen blijven stellen. Het is handig om aan het begin duidelijk te maken hoeveel tijd u heeft, en dat vlak voor het einde nog eens te herhalen. Ook als u weinig tijd heeft of uitloopt is het van belang een zekere rust uit te stralen, de cliënt het gevoel te geven dat hij belangrijk is, dat u hem serieus neemt.
Probeer maximaal aandacht te geven. Zorg dat u zo min mogelijk gestoord wordt. Als dat kan zet uw telefoon uit, hang een ‘niet storen’-bordje op deur, et cetera. Doe wat passend en haalbaar is in uw situatie. Geef de cliënt altijd het gevoel dat u er even helemaal voor hem bent. Dat helpt echt want bijna iedereen raakt geïrriteerd als degene met wie je praat voortdurend afgeleid wordt of uitstraalt weinig tijd te hebben.

Betrouwbaarheid en voorspelbaarheid
Bespreek de vertrouwelijkheid, het medisch geheim. Niet iedereen is daarmee bekend en sommigen hebben slechte ervaringen of het gevoel dat informatie ‘gelekt wordt’. Dat komt onder meer aan de orde bij ziekteverzuim/arbeidsongeschiktheid, verzekeringskwesties en bij het matig beveiligde digitale verkeer (gepland per 1-5-2018 wordt de (privacy)wetgeving aanzienlijk strenger op dit terrein).
Als u informatie deelt met anderen dan is daar toestemming voor nodig van de cliënt, maak dat altijd expliciet en laat ook vooraf lezen en goedkeuren wat u met anderen deelt.
Doe inhoudelijk (medisch-technisch) wat u bij andere cliënten – die minder ingewikkeld zijn – ook zou doen. Dus ook als er veel gedoe is tussen u en uw cliënt. Laat u niet leiden door uw emoties. Doe wat u belooft en beloof niets wat u niet waar kunt maken.
De kunst is om consequent te zijn (richtlijnen, gedragscodes, protocollen) maar tegelijk flexibel genoeg om af te wijken waar nodig: evidence based gaat over groepen en statistiek, niet over die ene cliënt. Vandaar de term personalized medicine.

Meer lezen? De Tijdstroom

‘Dit praktische boek helpt bedrijfsartsen verder om vanuit de psychiatrische invalshoek gezondheidsproblematiek in alle facetten te analyseren. Als dit proces lastig wordt, staan in dit boek talrijke tips op het gebied van bejegening, communicatie, gezag en zelfreflectie. Het boek leest vlot en is ook goed te gebruiken in het kader van intervisie en reflectie.’
Peter Coffeng, bedrijfsarts

‘Zorgprofessionals in arbeidsgerelateerde vraagstukken (bedrijfsartsen, A&G-psychologen) leren de valkuilen in de interacties met hun patiënten zien. Zorgprofessionals zoals medisch specialisten en huisartsen kunnen de effectiviteit van behandelinterventies en het eigen plezier in hun werk zoveel meer vergroten, als zij de context van de patiënt betrekken in de spreekkamer.’
Dick Freriks, klinisch psycholoogpsychotherapeut

Gerelateerd nieuws
Recente ontwikkelingen, interviews & ervaringen
Inschrijven voor onze nieuwsbrief
Cliënten geven Ascender gemiddeld een
8,5
voor haar dienstverlening.

Wij wensen u een vitaal en waardevol nieuw jaar!

09-01-2019

Het nieuwe jaar starten wij met aandacht voor de lancering van een nieuwe training ‘Werken met de Capability benadering’ en het coachingstraject ‘Vitaliteitsimpuls’ heeft vanaf januari 2019 een nieuwe vorm door de flexibele duur die aan het traject wordt gekoppeld.

Lees meer

Impulsief gedrag leren ombuigen

09-01-2019

Klinisch psycholoog-psychotherapeut Dick Freriks deelt in zijn columns zijn ervaringen vanuit de praktijk van de arbeids- en gezondheidspsychologie. Deze keer "hoe voorkom je dat je pannetje overkookt?"

Lees meer

Talentmanagement van werkgever overtuigt werknemer niet

09-01-2019

Steeds minder werknemers verwachten bij hun huidige werkgever hun talenten te kunnen ontwikkelen, promotie te maken of meer verantwoordelijkheid te krijgen. Dat blijkt uit de PageGroup Job Applicant Confidence Index van 2018. 

Lees meer

Pesten op het werk blijft hardnekkig probleem

09-01-2019

Meer dan een half miljoen werknemers heeft last van pesterijen door leidinggevenden of collega’s op het werk. Van die groep wordt bijna een vijfde structureel gepest. Dat blijkt uit cijfers van onderzoeksinstituut TNO.

Lees meer

Cognitieve trainingen voor depressieve patiënten

09-01-2019

Met cognitieve trainingen kun je mensen met een depressie trainen hun aandacht te richten op positieve informatie of ambigue situaties vaker positief te interpreteren. Klinisch psycholoog Martin Möbius promoveerde onlangs op cognitieve trainingen (CBM).

Lees meer

Millennial krijgt energie van een goede werksfeer

09-01-2019

Millennials vinden het moeilijk om te gaan met bureaucratie en met besluiten die van bovenaf genomen worden. Driekwart van deze generatie geeft aan hierdoor ‘onnodig veel energie’ te verliezen en zich onmachtig te voelen. Dat blijkt uit Millennial Onderzoek 2018.

Lees meer

Ascender biedt OverbruggingsRoute (naar specialistische GGZ)

18-10-2017

De wachttijden in de specialistische GGZ zijn soms zeer lang en er zijn ook exclusiecriteria, waarmee een geschikte plek vinden een tijd kan duren. In de wachttijd ‘niks doen’ levert zelden vooruitgang op en kan zelfs de problemen verergeren. In afwachting van een behandeling in de specialistische GGZ biedt Ascender haar opdrachtgevers de mogelijkheid cliënten een overbruggingsbehandeling te laten volgen.

Lees meer

Vacature psycholoog Ascender Amsterdam

22-01-2019

Ascender zoekt in de regio Amsterdam en eventueel Haarlem een psycholoog met affiniteit met het begeleiden van medewerkers in de organisatiecontext (gericht op re-integratie, verbetering functioneren en duurzame inzetbaarheid). Doel is het wegnemen van belemmeringen in het functioneren en het ondersteunen van duurzame inzetbaarheid. Het hebben van een EMDR registratie is een pre. Wij hebben een voorkeur voor iemand die mee kan denken op organisatieniveau bij opdrachtgevers. Wij staan er voor open de rol in te vullen als een combinatie van het doen van begeleidingen en trainingen en/of expertises (diagnostiek).

Lees meer